Câu trả lời nhanh
Nhà được xây năm nào có sơn chì?
Những ngôi nhà được xây trước 1978 có thể có sơn chì, nhưng cách chắc chắn duy nhất là cho người có chứng nhận kiểm tra (testing) đúng cách. Nếu bạn nghi ngờ có chì, đừng chà nhám, cạo gọt hay làm xáo trộn—hãy tránh xa mọi người và kiểm tra trước.
Việc cần làm ngay bây giờ
Nếu bạn nghĩ một ngôi nhà có thể có sơn chì, bước an toàn nhất là không đụng chạm vào bề mặt đang sơn. Đừng chà nhám, cạo gọt, đốt, hoặc dùng máy rửa áp lực (power-wash), vì những việc này có thể tạo ra bụi mà mọi người có thể hít vào hoặc nuốt phải.
Nếu có thể, hãy để trẻ em và thú cưng tránh xa khu vực đó, và chỉ vệ sinh theo cách cẩn thận, ít tạo bụi nếu một chuyên gia có chứng nhận hướng dẫn bạn làm như vậy. Nếu có trẻ có triệu chứng phơi nhiễm chì có thể xảy ra, hoặc đã biết có phơi nhiễm, hãy liên hệ bác sĩ hoặc sở y tế địa phương ngay.
Với mọi công việc cải tạo, sửa chữa hoặc sơn trong ngôi nhà trước 1978, hãy yêu cầu một chuyên gia có chứng nhận EPA Lead RRP. Abatewell là dịch vụ kết nối (matching) và thư mục miễn phí, không phải nhà thầu, đơn vị thử nghiệm (tester) hay phòng thí nghiệm (lab).
Nhà được xây năm nào có thể có sơn chì?
Tại Hoa Kỳ, những ngôi nhà xây trước 1978 có thể chứa sơn gốc chì. Mốc năm này là “điểm cắt” quan trọng mà hầu hết mọi người dùng, vì sơn chì đã bị cấm sử dụng trong nhà ở từ năm 1978.
Tuy vậy, chỉ riêng năm xây dựng thì không chứng minh được điều gì. Một số ngôi nhà cũ đã được loại bỏ sơn chì hoặc phủ lên, và một số hạng mục trong nhà xây muộn vẫn có thể còn lớp sơn cũ nằm bên dưới do sửa chữa hoặc sử dụng lại vật liệu. Cách duy nhất để biết chắc là kiểm tra (testing) đúng cách.
Nếu bạn đang mua, bán hoặc cải tạo một ngôi nhà cũ, điều khôn ngoan là tạm coi đó có thể là mối nguy chì cho đến khi một chuyên gia có chứng nhận xác nhận ngược lại.
Vì sao sơn chì quan trọng
Bụi chì là mối lo ngại chính. Khi sơn chì bị làm xáo trộn, các hạt rất nhỏ có thể bay vào không khí, bám lên sàn và bệ cửa sổ, và bám vào tay, đồ chơi cũng như các bề mặt khác.
Trẻ em đặc biệt có nguy cơ, vì các em có thể đưa tay hoặc đồ vật dính bụi vào miệng. Phơi nhiễm chì cũng có thể gây hại cho phụ nữ mang thai và người lớn. Do nguy cơ đến từ bụi và mảnh vụn, cách an toàn nhất thường là tránh làm xáo trộn vật liệu cho đến khi được kiểm tra.
Nếu lớp sơn còn nguyên vẹn và không bị làm xáo trộn, có thể chưa phải là vấn đề ngay. Nhưng khi bạn bắt đầu chà nhám, cạo gọt, phá dỡ, hoặc cải tạo lớn, việc kiểm tra và áp dụng quy trình làm việc đúng sẽ quan trọng hơn rất nhiều.
Cách xử lý việc kiểm tra và công việc theo quy định
Việc kiểm tra chì (lead testing) cần được thực hiện bởi một chuyên gia đủ năng lực, dùng phương pháp đã được phê duyệt. Tùy theo tiểu bang của bạn và tình huống, có thể bao gồm:
- Người kiểm tra/risk assessor về chì được EPA công nhận, hoặc
- Một nhà thầu thực hiện công việc cải tạo theo các quy tắc EPA Lead RRP dành cho công việc cải tạo trong nhà trước 1978.
Nếu bạn cũng lo ngại về asbestos trong nhà, thì các quy tắc cấp phép xử lý/loại bỏ asbestos của tiểu bang sẽ được áp dụng, và công việc cần có biện pháp cách ly (containment) và xử lý/phế thải đúng cách. Chì và asbestos đều chịu sự quản lý chặt chẽ, và yêu cầu cụ thể khác nhau theo từng tiểu bang và địa phương.
Luôn tự mình xác minh chứng nhận, giấy phép và bảo hiểm của chuyên gia với EPA và cơ quan có thẩm quyền của tiểu bang hoặc địa phương. Yêu cầu bản phạm vi công việc (scope of work) bằng văn bản, và hỏi họ sẽ cách ly bụi như thế nào, bảo vệ khu vực ra sao, và xử lý thải bỏ mọi chất thải thế nào. Nếu một công ty từ chối trả lời rõ ràng, đó là dấu hiệu cảnh báo (red flag).
Khoảng chi phí trung thực và điều gì làm giá thay đổi
Chi phí cho việc kiểm tra và các công việc an toàn với chì có thể chênh lệch rất nhiều. Kiểm tra đơn giản có thể tương đối ít chi phí, trong khi việc kiểm tra/đánh giá (inspection) lớn hơn, cách ly, sửa chữa, hoặc các dự án loại bỏ (abatement) có thể tốn nhiều hơn. Con số thực tế phụ thuộc vào kích thước khu vực, có bao nhiêu bề mặt sơn liên quan, mức độ dễ tiếp cận, thị trường lao động tại địa phương, và các yêu cầu về kiểm tra cũng như xử lý/phế thải.
Các khoảng dưới đây KHÔNG phải báo giá:
1. Kiểm tra hoặc thanh tra chì cơ bản: thường vài trăm đô la hoặc hơn.
2. Sửa chữa hoặc cải tạo quy mô nhỏ theo chuẩn an toàn với chì: có thể từ vài trăm đến vài nghìn đô la.
3. Loại bỏ hoàn toàn (full abatement) hoặc các dự án lớn hơn kèm cách ly và xử lý/phế thải: có thể tốn vài nghìn đô la hoặc hơn.
Nếu asbestos cũng nằm trong hạng mục công việc, chi phí có thể tăng vì có thêm yêu cầu về cấp phép, cách ly và xử lý/phế thải. Để xem tổng quan chung, xem chi phí.
Abatewell có thể giúp bạn tìm đúng chuyên gia như thế nào
Abatewell là dịch vụ thư mục (directory) và kết nối (matching) miễn phí dành cho những người muốn tìm các chuyên gia về chì hoặc asbestos được cấp phép/chứng nhận gần họ. Chúng tôi chỉ thu thập các thông tin liên hệ và chi tiết dự án cơ bản như: tên, số điện thoại, email tùy chọn, loại mối quan ngại, ZIP, tuổi nhà ước tính, và ngôn ngữ ưu tiên.
Dùng trang hướng dẫn (guide hub) của chúng tôi để tìm hiểu những câu hỏi cần hỏi trước khi thuê, và dùng get matched khi bạn sẵn sàng kết nối với các chuyên gia. Trước khi chọn bất kỳ ai, hãy yêu cầu bằng chứng về chứng nhận, giấy phép và bảo hiểm, đồng thời lấy phạm vi công việc và giá bằng văn bản.
Cảnh giác các dấu hiệu lừa đảo: không có giấy phép hoặc chứng nhận, không có biện pháp cách ly, “chúng tôi chỉ cạo sơ thôi”, đòi hỏi chỉ trả bằng tiền mặt, dùng chiến thuật gây sợ hãi, hoặc gây áp lực để ký ngay. Một chuyên gia cẩn thận và đã được xác minh nên giải thích kế hoạch của họ bằng ngôn ngữ dễ hiểu.
Nhà xây trước 1978 có thể có sơn chì, nhưng cách an toàn là để nguyên và cho chuyên gia có chứng nhận kiểm tra trước khi làm bất kỳ công việc nào.
Câu hỏi thường gặp
Nhà được xây năm nào thì có sơn chì?
Ở Mỹ, những ngôi nhà xây trước 1978 có thể có sơn chì. Năm xây dựng là một dấu hiệu cảnh báo, không phải bằng chứng, nên vẫn cần kiểm tra mới là cách đáng tin cậy.
Có thể biết bằng mắt thường sơn có chì không?
Không. Sơn chì có thể trông bình thường, và sơn mới có thể phủ lên các lớp sơn cũ. Nếu bạn nghi ngờ, đừng làm xáo trộn và hãy cho một chuyên gia có chứng nhận kiểm tra.
Tôi có nên tự cạo sơn chì không?
Không. Đừng tự chà nhám, cạo gọt hay loại bỏ lớp sơn chì bị nghi ngờ. Việc đó có thể tạo ra bụi nguy hiểm; hãy dùng một chuyên gia có chứng nhận và đảm bảo công việc tuân theo quy tắc EPA Lead RRP đối với nhà trước 1978.
Làm sao để kiểm tra nhà thầu có được chứng nhận không?
Hãy yêu cầu giấy phép và số chứng nhận của họ, sau đó tự bạn xác minh với tiểu bang hoặc EPA. Đồng thời xác nhận họ có bảo hiểm và hỏi họ sẽ thực hiện cách ly, dọn dẹp và xử lý/phế thải như thế nào.